Ngày giỗ tính ngày nào đúng để tròn đạo hiếu con cháu

Ngày giỗ (hay còn gọi là Kỵ nhật) được tính chính xác dựa theo ngày mất Âm lịch của người đã khuất. Đây là nguyên tắc bất di bất dịch trong văn hóa thờ cúng người Việt để tròn đạo hiếu. Theo phong tục, con cháu sẽ thực hiện 3 nghi thức quan trọng nhất: Giỗ đầu (Tiểu Tường – sau 1 năm), Giỗ hết (Đại Tường – sau 2 năm) và Giỗ thường (Cát Kỵ – từ năm thứ 3 trở đi). Việc xác định đúng ngày và thực hiện đúng nghi lễ không chỉ giúp hương linh ông bà siêu thoát mà còn mang lại phúc phần cho con cháu. Hãy cùng Sala Garden tìm hiểu chi tiết cách tính ngày và bài văn khấn cổ truyền chuẩn nhất ngay sau đây.

1. Ngày giỗ là gì? Tại sao phải tính theo lịch Âm?

Trong tâm thức người Việt, cái chết không phải là sự kết thúc. Đó chỉ là sự chuyển giao từ thế giới này sang thế giới khác. Để hiểu trọn vẹn chữ Hiếu, chúng ta cần nắm rõ ngày giỗ là gì và ý nghĩa sâu xa của nó.

Định nghĩa về Kỵ nhật

Ngày giỗ chính là ngày kỷ niệm người thân qua đời. Người xưa gọi ngày này là “Kỵ nhật”. Sau khi lo liệu hậu sự chu đáo, cuộc sống dần trở lại bình thường. Nhưng cứ đến ngày này hàng năm, con cháu dù bận rộn đến đâu cũng phải nhớ để làm cơm cúng mời ông bà về hưởng.

Quy tắc tính ngày: Sống dầu đèn, chết kèn trống

Nhiều gia đình tranh cãi nên cúng ngày giỗ theo lịch Dương hay lịch Âm. Câu trả lời duy nhất đúng là Lịch Âm. Ông bà ta quan niệm “trần sao âm vậy”. Con người sống theo dương lịch nhưng khi mất đi sẽ thuộc về cõi âm.

Có một thắc mắc phổ biến: “Giỗ ngày sống hay ngày chết?”. Dân gian có tục cúng Tiên thường (cáo giỗ) vào chiều ngày hôm trước. Tuy nhiên, lễ Chính giỗ quan trọng nhất vẫn phải diễn ra vào đúng ngày mất của người đó. Bạn không nên tự ý thay đổi ngày cúng chỉ vì tiện cho công việc cá nhân. Điều này thể hiện sự tôn trọng tuyệt đối với người đã khuất.

2. Phân biệt 3 mốc quan trọng: Giỗ đầu, Giỗ hết và Giỗ thường

Không phải đám giỗ nào cũng giống nhau. Tùy vào thời gian người thân mất bao lâu mà nghi thức sẽ có sự thay đổi lớn. Bạn cần phân biệt rõ giỗ đầu là gì và khác giỗ hết như thế nào.

Ngày Giỗ Đầu (Tiểu Tường)

Đây là ngày giỗ tròn 1 năm sau khi người thân mất. Nỗi đau lúc này vẫn còn mới mẻ. Không khí trong nhà vẫn còn vương vấn nét bi ai.

Trong ngày Tiểu Tường, con cháu thường vẫn mặc tang phục, đội mũ gai (tùy phong tục từng vùng). Nghi lễ được tổ chức trang nghiêm như ngày đưa ma. Lúc này, người sống vẫn chưa nguôi ngoai nỗi nhớ thương. Họ sắm sửa quần áo, vật dụng bằng giấy để gửi xuống cõi âm cho người thân sử dụng.

Ngày Giỗ Hết (Đại Tường)

Đây là ngày giỗ tròn 2 năm sau ngày mất. Mốc thời gian này cực kỳ quan trọng. Nó đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn tang chế.

Sau lễ Đại Tường, gia đình sẽ làm lễ Trừ phục (Xả tang). Con cháu sẽ đốt hết khăn tang, áo xô. Từ thời điểm này, người sống chính thức trở lại sinh hoạt bình thường. Người vợ hoặc chồng có thể tham gia các hoạt động vui vẻ, tái giá hoặc đi bước nữa tùy hoàn cảnh. Lễ này thường được tổ chức long trọng để báo cáo với tổ tiên về sự hoàn tất đạo hiếu trong giai đoạn để tang.

Ngày Giỗ Thường (Cát Kỵ)

Bắt đầu từ năm thứ 3 trở đi, ngày giỗ được gọi là Cát Kỵ (ngày giỗ lành). Lúc này, người ta tin rằng vong linh người mất đã siêu thoát và đầu thai.

Không khí đám giỗ lúc này không còn nặng nề tiếng khóc than. Đây là dịp để con cháu sum vầy, gặp mặt họ hàng. Gia chủ thường làm mâm cơm để mời khách khứa, bạn bè đến chung vui, ôn lại kỷ niệm về người đã khuất. Ở các vùng quê, đây còn được xem là dịp “trả nợ miệng” giữa các gia đình với nhau.

3. Nghi thức cúng giỗ và cách bày mâm lễ chuẩn 3 miền

Việc chuẩn bị mâm lễ chu đáo thể hiện lòng thành kính của con cháu. Dù giàu hay nghèo, bạn cũng cần tuân thủ những nguyên tắc cơ bản sau đây.

Nguyên tắc bày bàn thờ

Bàn thờ gia tiên phải luôn sạch sẽ, gọn gàng. Bạn nên lau chùi bát hương, thay nước và hoa quả tươi trước khi hành lễ. Hãy nhớ nguyên tắc “Đông bình tây quả”: Bình hoa đặt bên tay trái (hướng Đông), mâm ngũ quả đặt bên tay phải (hướng Tây) từ ngoài nhìn vào.

Sự khác biệt trong mâm cỗ 3 miền

Tùy vào văn hóa địa phương, món ăn dâng lên ông bà sẽ có sự khác biệt:

• Miền Bắc: Mâm cỗ thường cầu kỳ với gà luộc ngậm hoa hồng, xôi gấc đỏ, nem rán, canh măng miến và đĩa thịt đông (nếu vào mùa lạnh).
• Miền Trung: Người miền Trung coi trọng sự đậm đà. Mâm cúng thường có bánh bột lọc, thịt kho, nem chả, cá nướng và tô canh chua.
• Miền Nam: Phong cách phóng khoáng thể hiện qua món thịt kho hột vịt (kho tàu), khổ qua nhồi thịt và chè trôi nước.

Lưu ý: Mâm cơm cúng nên đặt ở một bàn riêng thấp hơn bàn thờ chính. Trên bàn thờ chỉ nên để hoa quả, trà nước và hương đèn.

4. Văn khấn ngày giỗ chuẩn theo truyền thống

Lời khấn nguyện là cầu nối tâm linh giữa hai thế giới. Theo sách Văn khấn cổ truyền, bạn cần thực hiện theo trình tự: Khấn Thần linh trước, khấn Gia tiên sau.

Bài khấn Thần linh (Thổ Công, Táo Quân)

Trước khi mời vong linh người thân về, bạn phải xin phép các vị Thần cai quản đất đai. Nội dung khấn cần kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, Thần Linh Thổ Địa, Táo Phủ Thần Quân. Bạn xin phép các Ngài cho hương hồn người mất (nêu rõ tên tuổi, ngày mất, nơi an táng) được về thụ hưởng lễ vật cùng gia đình.

Bài khấn Gia tiên ngày giỗ

Sau khi khấn Thần linh, bạn quay sang khấn trước bài vị tổ tiên. Nội dung chính bao gồm:

• Kính lạy Tổ tiên nội ngoại, Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ.
• Nêu rõ ngày tháng năm (Âm lịch) là ngày Chính giỗ của người thân.
• Bày tỏ lòng thương nhớ khôn nguôi: “Năm qua tháng lại, vừa ngày húy lâm. Ơn võng cực xem bằng trời biển”.
• Kính mời hương hồn về chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật và phù hộ cho gia đạo bình an, vạn sự tốt lành.

5. Những điều kiêng kỵ tuyệt đối trong ngày giỗ

Để buổi lễ diễn ra suôn sẻ và tránh phạm húy, gia chủ cần đặc biệt lưu ý những điều cấm kỵ sau:

Không nếm thức ăn trước khi cúng

Đây là lỗi phổ biến nhất. Tuyệt đối không được nếm thử thức ăn, dù là nêm nếm gia vị, trước khi dâng lên bàn thờ. Hành động này bị coi là bất kính, “ăn tranh” của người trên. Bạn nên múc riêng một phần nhỏ ra để nếm nếu cần thiết.

Tránh dùng đồ giả, đồ héo úa

Lễ vật không cần quá đắt tiền nhưng phải tươi mới. Không dùng hoa quả nhựa, hoa giả để bày lên bàn thờ. Tuyệt đối không dùng trái cây dập nát hay thức ăn ôi thiu. Điều này thể hiện sự thiếu tôn trọng nghiêm trọng đối với người đã khuất.

Giữ thái độ trang nghiêm

Trong lúc cúng bái, con cháu phải ăn mặc chỉnh tề, kín đáo. Tuyệt đối không cãi vã, nói tục chửi bậy hay cười đùa ầm ĩ trước bàn thờ. Không khí gia đình hòa thuận mới là món quà ý nghĩa nhất dâng lên tổ tiên.

6. Tròn đạo hiếu cùng dịch vụ tâm linh tại Sala Garden

Cuộc sống hiện đại với bộn bề lo toan khiến nhiều người con xa quê không thể thường xuyên về cúng giỗ hay chăm sóc mộ phần cha mẹ. Nỗi day dứt khôn nguôi ấy là điều ai cũng thấu hiểu.

Tại Sala Garden, chúng tôi chia sẻ nỗi niềm đó cùng bạn. Hoa viên cung cấp các dịch vụ hỗ trợ tâm linh toàn diện:

• Dịch vụ cúng giỗ hộ: Vào các ngày Kỵ nhật, đội ngũ nhân viên tận tâm sẽ thay mặt gia đình dâng hương, hoa quả và mâm cơm cúng tươm tất lên mộ phần.
• Chăm sóc mộ phần định kỳ: Mộ phần người thân luôn được lau dọn sạch sẽ, cắt tỉa cây xanh và thắp hương mỗi ngày.
• Kết nối tâm linh: Hình ảnh và video buổi lễ sẽ được gửi trực tiếp đến gia chủ, giúp con cháu dù ở phương xa vẫn cảm thấy ấm lòng như đang được tận tay chăm sóc ông bà.

Sala Garden không chỉ là nơi an nghỉ vĩnh hằng với phong thủy vượng khí mà còn là cầu nối giúp chữ Hiếu của con cháu luôn được vẹn tròn theo năm tháng.

THÔNG TIN LIÊN HỆ TƯ VẤN & THAM QUAN MIỄN PHÍ:

• Hotline/Zalo/Viber: 0936 258 166
• Email Manager: vanphong.salagarden@gmail.com
• Website: https://salagardens.com
• Địa chỉ PKD: 52- 54- 56 Đường B2, Sari Town, Khu dân cư Sala, phường An Lợi Đông, TP Thủ Đức, Tp. HCM.
• Địa chỉ Sala Garden: Phước Thái, Long Thành, Đồng Nai